Welke Japanse RPG’s voor de SNES zijn eigenlijk nog het spelen waard?

In navolging van het stukje over de SNES Classic Mini een blogje over al die RPG’s voor de Super Nintendo die nooit in Europa zijn uitgekomen, maar tot groot verdriet van westerse gamers gewoon in Japan zijn gebleven.

In de tijd van de SNES (begin jaren ’90) vond ik het enorm frustrerend dat zoveel games niet in Europa uitkwamen. Dat gold met name voor complexe role playing games (RPG’s) die ik destijds juist interessant begon te vinden. In Amerikaanse magazines las ik verlekkerd over dergelijke games om dan later in een Nederlands blad te lezen dat ze niet in ons land zouden verschijnen.

Final Fantasy III en Chrono Trigger, niet alleen twee van de beste RPG’s maar gewoon twee van de beste SNES-games, gingen aan de neuzen van Europese gamers voorbij terwijl deze wél in Amerika verschenen. Hierdoor dacht ik dat de Amerikanen alle games kregen die ze ook in Japan hadden, maar dat klopte niet.

Games die we hebben gemist

Talloze RPG’s verschenen enkel in Japan. Voorbeelden zijn Seiken Densetsu 3 (het vervolg op het populaire Secret of Mana), Final Fantasy V, Star Ocean, Tales of Phantasia, Bahamut Lagoon, Dragon Quest V en VI, Live-A-Live, het ambitieuze Treasure of the Rudras, Chaos Seed, Energy Breaker, Tactics Ogre: Let Us Cling Together en de Fire Emblem-games.

Soms was de reden voor het uitblijven van een westerse release de aanname dat wij deze games niet leuk zouden vinden, maar vaak had het zakelijke of logistieke oorzaken: een uitgever die failliet ging, een vertaalproces dat te moeilijk/duur/lang zou zijn en uiteraard de verzuurde relatie tussen Nintendo en RPG-koning Square.

Seiken Densetsu 3 (De titel betekent letterlijk: Legende van het Heilige Zwaard)

Pleister op de wonde

Als pleister op de wonde kregen wij Europeanen het tweede deel van de Lufia-serie, dat zelfs nog naar het Nederlands is vertaald. Natuurlijk was er Secret of Mana en de in Amerika geproduceerde tegenhanger Secret of Evermore, de Enix-trilogie Soulblazer, Illusion of Time en Terranigma en de op zich aardige, maar door abominabele vertalingen geplaagde Breath of Fire-games.

Aardige lijst, maar het topje van de ijsberg. Naar de meeste RPG’s konden we fluiten hier in Europa. Gelukkig zijn er vandaag de dag dankzij internet volop mogelijkheden om alle ‘gemiste’ klassiekers toch nog te spelen en aan je collectie toe te voegen.

Lufia, de enige Japanse RPG die naar het Nederlands is vertaald.

Manieren om te retro-gamen

De duurste legale optie is Ebay en andere tweedehands-verkooppunten afspeuren op zoek naar de originele versies. Let op dat je console uit dezelfde regio komt of dat je een converter hebt, anders kun je de games niet spelen. Je moet Japans kunnen of een vertaling geprint naast je hebben liggen. En bid dat de interne batterij het nog doet waarmee je je voortgang in het spel kunt opslaan.

Een hele goedkope, handige, maar niet-legale manier is het gebruik van emulators: met een beetje puzzelen bouw je je PC, Android-apparaat of andere moderne console om tot een retro-console. Veel Japanse games hebben inmiddels een onofficiële vertaling gekregen die je kunt spelen met behulp van emulators.

Daarnaast bieden online gamewinkels als Steam, Nintendo’s Virtual Console, de Playstation Store en de app stores van Apple en Google re-releases voor spelers die graag op legale wijze retro-gamen, maar daar niet de hoofdprijs voor willen betalen. Nadeel is dat de keuze beperkt is en sommige games slechts in bepaalde regio’s beschikbaar zijn.

Zijn het wel écht ‘pareltjes’?

Na het spelen van al die games die we destijds moesten missen (en nee, ik heb ze echt niet allemaal uitgespeeld), kom je tot de conclusie dat de keuzes van de gamebazen van toen zo slecht nog niet waren. Als je anno 2017 met een objectieve blik kijkt naar de games die Europa niet heeft gekregen, kun je niet anders dan concluderen: prima beslissing om die games lekker in Japan te laten.

Veel zogenaamde ‘verborgen pareltjes’ zijn helemaal niet zo fantastisch, het vertalen zou teveel tijd in beslag hebben genomen óf de markt was er te klein voor. Van alle RPG’s die aan onze neus voorbij gingen, zijn er maar een handjevol echt de moeite waard, zeker nu we ruim twintig jaar verder zijn.

Dat zou je niet altijd zeggen wanneer je internet er op naspeurt, want daar lijkt het soms alsof elke Japanse RPG uit die tijd de Heilige Graal is. De waarheid is dat de games die naar het westen kwamen, ook gewoon de beste waren. Het is alleen jammer dat we er in Europa nog minder kregen dan de VS. Daarom hieronder voor de verzamelaar en liefhebber: mijn persoonlijke lijstje met aan- en afraders uit zowel de westerse als Japanse markten.

Treasure of the Rudras (Rudra no Hihou).

De beste RPG’s voor de SNES die in het westen zijn verschenen:

Secret of Mana
Gewoon de beste adventure/RPG voor het systeem, kan zich meten met Zelda. Verschenen in Europa en de VS. Ook speelbaar via de SNES Classic Mini en een 3D-heruitgave op Steam.

Final Fantasy III
Final Fantasy VI volgens de Japanse telling. Prachtig verhaal dat ook nog eens goed is verteld. Latere Final Fantasy-titels verloren zich wat mij betreft teveel in metafysisch metroseksueel geneuzel. Dit is gewoon ouderwets goed tegen kwaad. Vechtsysteem steekt prima in elkaar, maar is niet al te diepgaand. Staat daardoor ook het verhaal niet in de weg. SNES-versie alleen in de VS verschenen. Re-release op de Playstation One en een remake op de Game Boy Advance, beiden ook in Europa verschenen. Er is een HD-remake voor smartphones en Steam, die echter vanwege de botsende art styles veel kritiek kreeg. Maakt deel uit van de collectie op de SNES Classic Mini.

Chrono Trigger
Op hetzelfde hoge niveau als Final Fantasy III, maar neemt zichzelf iets minder serieus. Prachtige pixel art en blijvend speelbaar vanwege de verschillende eindes die je kunt vrijspelen. SNES-versie alleen in de VS verschenen, re-release op de Playstation One als onderdeel van Final Fantasy Chronicles (ook alleen in de VS uitgekomen). Nintendo DS-versie wél verschenen in Europa, maar het spel schittert zoals eerder gezegd van afwezigheid op de SNES Classic Mini. Als ik de website van Nintendo mag geloven, is het ook in Europa beschikbaar via de Wii Virtual Console.

Super Mario RPG
De RPG voor je kleine broertje en stiekem ook voor jezelf. SNES-versie alleen in de VS verschenen. In Europa beschikbaar op de SNES Classic Mini en de Wii Virtual Console.

Secret of Evermore
Staat bekend als subtopper, terecht ook. Toch veel plezier mee gehad. Gemaakt door de Amerikaanse tak van softwarehuis Square en daardoor is er weinig ‘lost in translation’ qua taal en thematiek. Verschenen in de VS en Europa, niet in Japan. Geen heruitgave bekend.

Earthbound
Heeft mij nog niet kunnen overtuigen, maar is alom favoriet. Daarom staat-ie er toch bij. SNES-versie alleen in de VS verschenen. In Europa beschikbaar op de SNES Classic Mini en de Wii U eShop.

Lufia II
Toffe game met wat Zelda-elementen. Verschenen in de VS als Lufia II: Rise of the Sinistrals en in Europa gewoon als Lufia omdat deel 1 hier nooit is verschenen. Enige SNES-RPG die naar het Nederlands is vertaald. Geen heruitgave bekend.

Final Fantasy II
Final Fantasy IV volgens de Japanse telling. SNES-versie alleen in de VS verschenen. Veel re-releases: onder andere op Playstation One (Alleen VS), Game Boy Advance, een 3D-remake voor Nintendo DS en Steam en een 2D-remake voor Playstation Portable (Die laatste raad ik aan vanwege de 2D-sprites die een mooie update hebben gekregen).

Illusion of Time
Staat bekend als Illusion of Gaia in de VS. Sfeervol spel, verhaal is redelijke nonsens maar geen reden om dit niet te spelen. Geen heruitgave bekend.

Terranigma
Niet in de VS verschenen. Geen heruitgave bekend. Stiekem één van de leukste games in deze lijst.

Breath of Fire 2
Verschenen in de VS en Europa. Afgrijselijke vertaling. Er is een onofficiële vertaling beschikbaar die het spel stukken interessanter maakt. Wel behoorlijk langzaam.

Terranigma

Japanse RPG’s die nog de moeite waard zijn:

Seiken Densetsu 3
Als je er één kiest, laat het dan Seiken Densetsu 3 zijn. Dit is de opvolger (geen direct vervolg) van Secret of Mana, dat in het westen bijzonder populair was in zijn genre. Hoewel deze prachtig uitziende game zo’n beetje het symbool is geworden voor alle spellen die wij in het westen moesten missen , durf ik te zeggen dat Secret of Mana beter is. Met name het vechtsysteem in SoM is toegankelijker en geeft je meer controle over je karakters. In Seiken Densetsu 3 ben je vooral op de knoppen aan het rammen.

Star Ocean
Groots, grafisch indrukwekkend en nog steeds prima speelbaar. De eerste in wat een lange reeks zou worden: in 2016 verscheen deel 6 voor de Playstation 4.

Tactics Ogre: Let us Cling Together
Uitdagend strategiespel. Ziet er beeldschoon uit en klinkt prachtig. Lijkt op Final Fantasy Tactics voor de Playstation One. Er is ook een PSP-versie.

Bahamut Lagoon
Uitdagend, langzaam en lastig. Voor de doorzetters. Ziet er wel prachtig uit.

Treasure of the Rudras (Rudra no Hihou)
Een magiesysteem waarbij je spreuken maakt door woorden en lettergrepen aan elkaar te koppelen. Daardoor leek het heel lang ‘onvertaalbaar’, maar uiteindelijk is het -onofficieel natuurlijk- toch gelukt door de onvermoeibare club Aeon Genesis. Klinkt allemaal heel bijzonder, maar niet aan beginnen als je Chrono Trigger, Final Fantasy III en Secret of Mana nog niet hebt uitgespeeld.

Live-a-Live
Live-a-Live is een wat onconventioneel spel met meerdere karakters en scenario’s. Als Earthbound je bevalt, moet je deze eens proberen.

Ganpuru: Gunman’s Proof
Cartooneske Zelda-kloon met pistolen.

Chaos Seed
Spel waarbij je grotten en kerkers moet herbouwen en beschermen. Interessant omdat het zo onconventioneel is.

Energy Breaker
Strategische RPG voor wanneer je Tactics Ogre hebt uitgespeeld. Neemt zichzelf minder serieus, uitdaging is er niet minder om.

Live-a-Live

Games die je beter in Japan kunt laten:

Dragon Quest V en VI
Grote naam, maar tenzij je een echte fan bent van de serie kun je hier zonder.

Final Fantasy V
Veelzijdig job-systeem dat aan Final Fantasy Tactics (Playstation) doet denken. Verder matige graphics, verhaal niet bijzonder en doet ontzettend gedateerd aan. Alleen voor die-hard Final Fantasy-fans op leeftijd.

Romancing Saga-serie
Overmatig complex en niet al sterk verhaal. Je bent simpelweg beter af met Final Fantasy VI en Chrono Trigger.

Fire Emblem-serie
Misschien als je een echte fan bent, maar er zijn sindsdien genoeg westerse releases in deze serie beschikbaar gekomen. Als je er toch een kiest, ga dan voor Seisen no Keifu.

Tales of Phantasia
Fantastische graphics en eerste in de Tales of… -reeks. Helaas heel frustrerend vanwege de moeilijkheidsgraad en vele random encounters. Als je daarvan houdt: ga d’r voor. Game Boy Advance-versie in Europa verschenen.

Treasure Hunter G
Best een aardige strategy-RPG die vooral niet te lastig is, maar voor het verhaal hoef je het niet te spelen en er zijn inmiddels zoveel betere games in dit genre.

RPG’s die wel in het westen zijn uitgekomen, maar niet de moeite waard zijn:

  • Lagoon
  • The 7th Saga
  • Drakkhen
  • Wanderers from Ys
  • Tecmo’s Secret of the Stars
  • Brandish

Te frustrerend, te moeilijk, te langzaam, te onspeelbaar en/of verhaal niet boeiend.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *