De beste RPG’s voor de Super Nintendo (2): wat in het westen is verschenen

Welke RPG’s voor de Super Nintendo die in de VS en/of Europa zijn verschenen, zijn nog steeds de moeite van het spelen waard? In niet helemaal willekeurige volgorde presenteer ik hieronder mijn favorieten. Heruitgaven en ge-update versies voor latere systemen noem ik voor het gemak ook.

1: Secret of Mana
2: Final Fantasy III
3: Chrono Trigger
4: Super Mario RPG
5: Secret of Evermore
6: Final Fantasy II
7: Illusion of Gaia
8: Terranigma
9: Lufia II
10: Breath of Fire II
11: Earthbound
Bonus: Mystic Quest Legend

Secret of Mana

Een weesjongen krijgt een magisch zwaard in handen en daarmee het lot van de hele wereld. Gelukkig kan hij rekenen op de hulp van een vechtlustige blondine en een kabouter met een grote mond.

Op zoek naar de legendarische Mana-boom maak je gemene zaak met pratende paddestoelen, een babydraak, een dwergenvolk en magische wezens die elementals heten en je toverkracht geven. Zelfs de kerstman duikt ergens op.

Dit kleurrijke spel is verschenen in Europa en de VS en is één van de beste uit de SNES-catalogus. Secret of Mana kan zich meten met The Legend of Zelda: A Link to the Past (Die staat expres niet in dit overzicht. Als je Zelda niet hebt gespeeld, moet je dat eerst doen voordat je je op deze lijst stort).

De populariteit was voor een groot deel te danken aan de multiplayer-optie, destijds ongebruikelijk voor dit genre. Met het juiste accessoire kon je zelfs met drieën tegelijk aan de slag.

Aardig weetje: deze game zou eigenlijk verschijnen op een geplande CD-uitbreiding voor de Super Nintendo die in samenwerking met Sony werd ontwikkeld. Die uitbreiding kwam er nooit omdat Nintendo het project op het laatste moment afblies. Sony boos: een paar jaar later verscheen hun Playstation als antwoord.

Het softwarehuis Square, maker van Secret of Mana, moest een groot deel van de game schrappen en was ook boos. Het keerde Nintendo de rug toe, verklaarde de liefde aan de Playstation en spoorde andere bedrijven aan hetzelfde te doen. Deze ruzie heeft dus grote gevolgen gehad voor de gamesindustrie.

Secret of Mana staat op de SNES Classic Mini. Het is/was ook beschikbaar voor de Wii Virtual Console, maar is dan weer niet te koop via de nieuwere eShop voor Wii U, 3DS en Switch. Daarnaast is er een 3D-heruitgave voor Steam, Playstation 4 en PS Vita. Daar moet je van houden.

Final Fantasy III

De Final Fantasy-reeks was Square’s paradepaardje en volgens de officiële telling is dit de zesde in de reeks. In deze game neemt een groep vrijheidsstrijders het op tegen een dictatoriaal keizerrijk dat speelt met ontembare oerkrachten. De atoombom-metaforen zijn nooit ver weg in dit soort Japanse games.

Het spel weet met koddige figuurtjes een overtuigend verhaal te vertellen over verraad, verlies, liefde, leven en dood. Voor de uitstekende lokalisatie mogen we vertaler Ted Woolsey dankbaar zijn, die daar slechts een paar weken de tijd voor kreeg.

Final Fantasy III heeft een recordaantal speelbare personages, veertien als je de verborgen karakters meetelt. Ze hebben allemaal unieke vaardigheden. De ene kan waardevolle voorwerpen stelen, de ander absorbeert magische aanvallen en weer een ander gebruikt Street Fighter-achtige special moves.

Er is niet echt één hoofdpersoon: de nadruk ligt telkens op de een of de ander, afhankelijk van waar je bent in het verhaal.

Het geheel wordt omlijst door de mooiste muziek op de SNES. Klassiek is de opera-scène, waarin één van de personages een aria zingt en je als speler de tekst moet ‘aangeven’. Doet het live nog steeds goed.

De SNES-versie is alleen in Amerika verschenen. De heruitgave op de Playstation One en remake op de Game Boy Advance kwamen beiden in Europa uit. Er is een HD-remake voor smartphones en Steam, die vanwege de ronduit lelijke art style veel kritiek kreeg. De originele versie staat op de SNES Classic Mini.

Chrono Trigger

Het ambitieuze project dat Square moest kortwieken omdat de CD-uitbreiding voor de SNES niet doorging, werd in tweeën gehakt en afzonderlijk doorontwikkeld. De ene game werd het sterk ingekorte Secret of Mana, de andere Chrono Trigger.

Dit epos over een groep tijdreizigers staat op hetzelfde hoge niveau als Final Fantasy III. Recensenten doen vaak nogal plechtig over het verhaal, maar er zit juist veel humor in. Het spel neemt zichzelf minder serieus dan veel andere RPG’s. Juist die luchtigheid helpt om de aanwezige diepzinnige momenten gewicht te geven.

Een jongen met de toepasselijke naam Crono (zonder h) leert per ongeluk tijdreizen als neveneffect van een haperende uitvinding. Dat leidt tot de ontdekking dat een buitenaards monster in de nabije toekomst de wereld verwoest.

Dit wezen blijkt zich al eeuwenlang onder het aardoppervlak te verbergen, wachtend op het juiste moment. Crono en zijn vrienden hebben millennia nodig om dit snode plan te stoppen. Gelukkig hebben ze alle tijd.

Wat maakt dit nou zo’n klassieker? Onder andere de prachtige pixel art. De personages, achtergronden en locaties zouden in een museum voor 16-bit graphics kunnen hangen. Zoveel sfeer met zo weinig middelen creëren is een kunststukje.

Het spel heeft een onvergetelijke soundtrack en veel replay value vanwege de twaalf mogelijke eindes. Chrono Trigger vergt het uiterste van de Super Nintendo.

De SNES-versie is alleen in de VS verschenen, net als de re-release op de Playstation One als onderdeel van Final Fantasy Chronicles. De Nintendo DS-versie is wél verschenen in Europa. Als ik de website van Nintendo mag geloven, is het hier ook te koop via de Wii Virtual Console.

Ontzettend jammer: het spel schittert zoals eerder gezegd door afwezigheid op de SNES Classic Mini.

Super Mario RPG

Deze RPG met Nintendo’s mascotte Super Mario in de hoofdrol kon natuurlijk alleen worden toevertrouwd aan… Square. Het is één van de laatste games die de ongekroonde RPG-koning maakte voor een Nintendo-systeem vanwege de ruzie over de CD-uitbreiding (Okee, laatste keer dat ik het daar over heb).

Mario gaat hier voor het eerst op de RPG-tour en dat pakt bijzonder goed uit. Leuk om personages, locaties en klassieke Mario-voorwerpen als de superpaddenstoel te zien in een compleet andere context. Het verrijkt de Mario-wereld, die tot dan toe vooral van opzij bekeken en van links naar rechts aan spelers voorbij trok.

In de meeste turn-based RPG’s deel je commando’s uit aan karakters en voeren ze die braaf uit. Dat is iets te passief voor Mario. Je kunt in deze game daarom extra schade doen door op het moment dat je personage aanvalt, nogmaals op de actieknop te drukken. Andersom kun je je op deze manier ook verdedigen. Door een real-time element toe te voegen zit je in deze game dichter op de huid van de spelfiguren dan in tradionelere RPG’s.

Super Mario RPG is de geestelijke voorloper van titels als Paper Mario (Nintendo 64) en Mario & Luigi: Superstar Saga (Game Boy Advance), die door het aan Nintendo gelieerde Intelligent Systems zijn ontwikkeld. Deze latere titels behielden de actieve inbreng tijdens gevechten en mini-games.

Super Mario RPG had een primeur: de loodgieter in zijn rood met blauwe pakje vecht voor het eerst zij-aan-zij met aartsvijand Bowser. De twee vinden elkaar in de strijd tegen de Smithy Gang, die Bowser’s kasteel hebben ingepikt.

De vrolijke loodgieter doet ook een aantal nieuwe vrienden op die sindsdien in geen enkel ander Mario-spel zijn verschenen, schijnbaar vanwege gedoe met de rechten. De SNES-versie is alleen in de VS verschenen. In Europa beschikbaar op de SNES Classic Mini en de Wii Virtual Console.

Secret of Evermore

In Amerika gemaakte tegenhanger van Secret of Mana. Doet erg z’n best daar op te lijken, maar haalt het in geen enkel opzicht bij die klassieker. Dat zegt niet alles, want het niveau van Mana is zeldzaam.

Met Secret of Evermore kun je veel plezier hebben. Het is allemaal wat minder dramatisch en meeslepend dan Japanse RPG’s uit die tijd en zulke nuchterheid is verfrissend. Voor Europese spelers is er bovendien weinig ‘lost in translation’ qua taal en thematiek.

Een All-American kid raakt verzeild in een kunstmatige wereld die door een lokale gekke professor en zijn vrienden is bedacht. Die wereld is onderverdeeld in een prehistorische jungle vol dino’s en holenmensen, een eiland gebaseerd op de Grieks-Romeinse oudheid compleet met pyramide en collosseum, de obligate middeleeuwen en als laatste een ruimtestation.

De hoofdpersoon wordt vergezeld door zijn hond, die in ieder gebied een andere vorm aanneemt. Deze trouwe viervoeter helpt mee in gevechten tegen monsters, maar je kunt ‘m ook gebruiken om naar ingrediënten te speuren voor alchemistische formules.

Boze tongen beweerden destijds dat westerlingen Seiken Densetsu 3 (het Japanse vervolg op Secret of Mana), misliepen omdat het ‘inferieure’ Secret of Evermore ervoor in de plaats kwam. Bleek later onzin te zijn.

Deze game is echt de moeite waard om een keer te spelen, maar bereid je voor op de ruilmarktpuzzel. Ergens halverwege moet je 5 kippen ruilen tegen 10 appels tegen 100 rijstkorrels etc. (of zoiets) totdat je een voorwerp in handen krijgt dat je nodig hebt om verder te gaan. Dat gedeelte kun je het beste snel vergeten.

Secret of Evermore is verschenen in de VS en Europa, niet in Japan. Geen heruitgave bekend.

Final Fantasy II

Final Fantasy IV volgens de Japanse telling. Duistere ridder Cecil ontdekt dat zijn koning het niet meer zo goed voor heeft met de wereld. Hij gaat op pad om een paladin te worden, een ridder van het licht, om zo de corruptie uit te bannen uit zijn geliefde koninkrijk.

Cecil ontmoet diverse personages die zich bij hem aansluiten. Een aantal daarvan blijft tot het bittere einde, een paar sterven voortijdig of besluiten dat ze iets beters te doen hebben. Cecil en zijn entourage belanden zelfs op de maan en uiteindelijk staat -natuurlijk- niets minder dan het lot van de wereld op het spel.

Dit is de eerste Final Fantasy waar de speelbare personages een persoonlijkheid hebben en één van de eerste games ooit met een zeker drama en emotioneel gewicht. Niets waar je vandaag de dag nog van achterover slaat, maar het was een belangrijke mijlpaal. De graphics zijn overigens echt gedateerd, je kunt merken dat het een game is uit de begintijd van de SNES.

Deze Final Fantasy is kampioen heruitgaven. De SNES-versie is alleen in de VS verschenen, net als de Playstation-versie met wat extra video’s. De Game Boy Advance en de obscure Wonderswan Color kregen heruitgaven met grafische updates. Verder is er een 3D-remake voor Nintendo DS en Steam en als kers op de taart een prachtige 2D-remake voor Playstation Portable (PSP).

Die laatste is een aanrader. Vanwege de graphics die het spel meer op Final Fantasy III doen lijken, maar ook omdat de PSP-versie is uitgebreid met Final Fantasy IV: Interlude en The After Years.

Illusion of Gaia

Nu eens géén Square-titel. Illusion of Gaia is een sfeervol spel van maker Quintet (onder de vlag van uitgever Enix) over de jonge ontdekkingsreiziger Will. Hij is op zoek naar zijn vader, die spoorloos is verdwenen tijdens een expeditie naar de Toren van Babel.

Op een dag sommeert een soldaat hem naar het koninklijk paleis te komen met het bevel een kleinood mee te nemen dat aan zijn vader toebehoorde. Will vertrekt plichtsgetrouw naar het paleis, maar zonder het voorwerp waar de koning op aast. Die smijt Will zonder pardon in de kerker. Het is het begin van een avontuur waar Will samen met weglopertje prinses Kara de mysteries oplost die zich gedurende het spel ontvouwen.

Will is bewapend met een magische fluit en heeft dankzij Gaia, de beschermgodin van de aarde, het talent te veranderen in twee legendarische krijgers. Hij heeft een clubje vrienden dat hem naar iedere locatie volgt, maar is samen met zijn krachtige alter ego’s het enige speelbare personage.

Het verhaal begint veelbelovend, maar blijft steken in een allegaartje van mythes uit verschillende culturen. Je komt nauwelijks iets te weten over Freedan en Shadow, de twee figuren waar Will in kan transformeren. Ik zou niet eens meer kunnen zeggen of Will uiteindelijk zijn vader vindt, dat plot-element is tegen het einde volledig uit de bocht gevlogen. Blijkbaar is papa verworden tot een wezen van pure energie, of zoiets.

Illusion of Gaia speelt een stuk simplistischer dan pak ‘m beet Secret of Mana of desnoods Evermore. Het is daarom geschikt als introductie in het genre. Heel aardig is dat je queeste leidt naar bestaande monumenten en locaties als de Chinese muur, een Egyptische pyramide, de Nazca-lijnen en Incaruïnes. Weer ‘ns wat anders.

Zoals gezegd is de game heel sfeervol: de panfluit zorgt nog steeds voor kippenvel en de karakters zijn aandoenlijk. Vanwege de gedeelde thematiek maakt dit spel samen met Soul Blazer (staat niet in deze lijst) en Terranigma (zie onder) deel uit van de onofficiële ‘Creation Trilogy’ van maker Quintet. Staat bekend als Illusion of Time in Europa, maar die titel slaat nergens op. Voor zover ik weet is er geen heruitgave.

Terranigma

Eén van de weinige games die wél in Europa, maar niet in de VS is verschenen. In alle opzichten een verbetering van Illusion of Gaia en boordevol charisma door de fantastische muziek, graphics en personages. In dit spel kruip je in de huid van een jongen genaamd Ark. Die wordt vanuit de onderwereld naar boven gezonden om een levenloze aarde te herbouwen.

Stiekem is dit één van de leukste games in deze lijst, vooral tijdens de eerste helft waarin je de vergane wereld herbevolkt met bomen en planten, dieren en uiteindelijk mensen. Vanaf het moment dat er weer mensen rondlopen op aarde wordt het wat conventioneler met de gebruikelijke dorpen en stadjes.

Hoofdpersoon Ark probeert het goede te doen, maar is zeker geen brave Hendrik. Hij zet geregeld een grote muil op tegen de figuren die de spelwereld bevolken en twijfelt over zijn opdracht. Uiteindelijk blijkt zijn koppigheid juist de redding van de wereld.

De makers hebben er allerlei interessante puzzels, opdrachten en grapjes ingestopt, zoals wanneer je een leeuwenwelp veilig moet thuisbrengen (overduidelijk gebaseerd op The Lion King), een spelletje ‘1, 2, 3 stoplicht’ met spoken en een bezoek aan de makers van het spel in Japan. Soms komen zulke gekkigheden goed uit de verf, soms ook niet. Je merkt dat ze aanliepen tegen de grenzen van wat de SNES kon.

Terranigma is één van de laatste games die voor de SNES is verschenen, in elk geval in Europa. Dat zie en hoor je: de graphics, de muziek, geluidseffecten, de algehele presentatie en besturing zijn allemaal dik in orde. Ook zoveel jaar na dato nog uitstekend speelbaar. Hele aantrekkelijke game waar helaas geen heruitgave van is.

Lufia II

Een ontzettend conventioneel vechtsysteem en een ouderwets stramien van dorpje-vechten-dorpje-vechten. Toch is Lufia nog steeds een zeer speelbare game omdat het gewoon goed is uitgevoerd.

Verhaalt over de monsterjager Maxim en zijn vrienden. Zij proberen de oppermachtige Sinistralen te dwarsbomen die vinden dat hen de heerschappij over de wereld toekomt. Gevechten worden afgewisseld met puzzels die soms wat weghebben van Zelda.

De personages, hoewel niet zo memorabel als die van Final Fantasy III of Chrono Trigger, zijn divers en interessant. Sommige raken verliefd op elkaar, anderen worden jaloers en een enkeling sneuvelt in de strijd. Kortom: volop emotie per vierkante centimeter aan pixels.

Lufia bevat veel extra inhoud. De ‘Ancient Cave’ is een locatie die het spel in een roguelike verandert. Het is een grot met 99 verdiepingen die iedere keer anders zijn. Zodra je hier binnenstapt, laat je al je ervaring, wapens, bescherming en andere attributen die je in het spel hebt opgedaan achter. Je begint in feite weer opnieuw en probeert zo ver mogelijk te komen met alleen de schatten die je onderweg vindt.

Met een speciaal voorwerp kun je terugkeren naar de oppervlakte waar je oude uitrusting op je ligt te wachten. Je kunt niets mee terugnemen wat je in de grot hebt gevonden, behalve de inhoud van zeldzame blauwe schatkisten. Deze uitdaging houdt fans van het spel nog steeds bezig.

Daarnaast heb je de mogelijkheid monsters te trainen die met je meevechten, een beetje Pokémon-achtig. Je kunt deze monsters van alles voeren om ze groter en sterker te maken, ze smullen vooral van wapens en andere duurbetaalde uitrusting. En dan is er óók nog ergens een casino waar je talloze minigames kunt spelen.

Verschenen in de VS als Lufia II: Rise of the Sinistrals en in Europa gewoon als Lufia omdat deel 1 hier nooit is verschenen. Het is de enige SNES-RPG die naar het Nederlands is vertaald. Daarom is het extra suf dat er geen heruitgave is en-ie niet op de SNES Classic Mini staat.

Breath of Fire 2

Softwarehuis Capcom is van oudsher vooral bekend van actietitels als Street Fighter II en Megaman. Met de Breath of Fire-games maakten de ontwikkelaars een uitstapje naar RPG-land.

De serie vertelt in ieder deel min of meer hetzelfde verhaal, maar dan net even anders. In de hoofdrol altijd een blauwharige jongen die stiekem afstamt van draken, als sidekicks altijd een tovenares met engelenvleugels en een vechtersbaas met een katachtig uiterlijk.

Samen met deze en andere mens/dier-hybrides gaat het drakenjong in dit deel op avontuur om zijn geschiedenis te ontrafelen en een mysterieuze sekte te stoppen die losjes gebaseerd lijkt op de katholieke kerk. Religiekritiek in 16-bit dus.

Deel 1 speelde nog als een veredelde NES-titel, deel 2 houdt zich heel aardig staande tussen de moordende concurrentie van Square en co. Ondanks de zeer Japanse look & feel is het wereldwijd verschenen.

Breath of Fire II heeft kleurrijke graphics en fantasierijke personages. De vijanden zijn geanimeerd en da’s meer dan je van Final Fantasy III kunt zeggen. Muziek en geluid heb je elders beter gehoord, maar het is aardig om de typische Capcom-sound eens in een RPG te horen.

Behoorlijk langzaam en lastig (neem de tijd om te grinden) en geplaagd door een afgrijselijke vertaling. De heruitgave op de Game Boy Advance is in dat opzicht niet veel beter. Er is een onofficiële vertaling beschikbaar voor de SNES-versie die het spel onherstelbaar verbetert.

Earthbound

Een boodschap uit de toekomst waarschuwt een gewone jongen voor de komst van een allesvernietigend buitenaards wezen. Waar hebben we dat eerder gehoord? Inderdaad, het plot van Earthbound lijkt oppervlakkig bekeken best wat op dat van Chrono Trigger. Maar de twee games verschillen hemelsbreed.

Hier geen middeleeuws-aandoende fantasy-wereld. Earthbound speelt in een provinciestadje in een fictieve versie van het hedendaagse Amerika. De jongen Ness wordt ‘s nachts opgeschrikt door een neerstortende meteoriet. Die blijkt een boodschapper te bevatten uit de toekomst, een bij genaamd Buzz Buzz die Ness meedeelt dat hij één van de uitverkorenen is om het onaardse monster Giygas te stoppen.

De toon van het spel is volkomen absurdistisch en spot met allerlei RPG-clichés. De moeder van Ness heeft een krankzinnig vertrouwen in haar 13-jarige zoon en stuurt hem met een dikke kus de wijde wereld in. De burgemeester van het stadje rekent vervolgens op Ness om een bende criminelen op te rollen en de politie werpt om de haverklap wegversperringen op, ‘want dat is onze specialiteit’. Knipoog naar de praktijk in oude RPG’s om de speler op één plek vast te houden als er nog een opdracht moet worden vervuld.

Om de zoveel tijd komt een fotograaf naar beneden zweven die je team op de foto zet onder het roepen van “Say fuzzy pickles”. De gevechten spelen zich af tegen psychedelische achtergronden en de muziek is af en toe expres disharmonisch. In het begin vecht je tegen straathonden en ‘hatelijke kraaien’, maar al snel neem je het op tegen creaturen die Salvador Dalí nog een tikkeltje curieus zou vinden. Wellicht niet heel verwonderlijk flopte de game volkomen, maar het heeft in de loop der jaren een grote schare fans verzameld.

Ook ik heb nooit interesse gehad in Earthbound. Pas onlangs heb ik het voor het eerst gespeeld en leerde ik deze ongewone titel op waarde schatten. Grappig genoeg deed het me denken aan South Park: The Stick of Truth uit 2014. Ook een RPG over kinderen in een Amerikaans provinciestadje doorspekt met absurde humor.

De SNES-versie van Earthbound is alleen in de VS verschenen en kwam met een uitgebreide walkthrough en scratch & sniff-kaartjes met geuren uit het spel. Een heruitgave op Game Boy Advance heeft Japan nooit verlaten. In Europa beschikbaar op de SNES Classic Mini en de Wii U eShop, maar de geurkaartjes ontbreken.

Bonus: Mystic Quest Legend

Nog een game die ik nooit heb gespeeld in mijn jeugd, pas onlangs ben ik een avond met deze titel aan de slag gegaan. Het is een soort ‘junior’ RPG met sterk vereenvoudigde gameplay ten opzichte van bovenstaande titels.

De held van het spel moet vier kristallen vinden om de wereld te redden. Dat klinkt als enorm old-school Final Fantasy en dat klopt. Mystic Quest Legend is een spinoff van de reguliere serie.

De graphics zijn niks bijzonders, ze zouden bijna voor 8-bit kunnen doorgaan. De muziek is het grootste pluspunt, want de aanstekelijke deuntjes tillen het geheel boven de middelmaat uit.

Punt van kritiek is dat door de versimpelde elementen de game eentonig wordt. Aan de andere kant, het speelt hierdoor ook lekker snel en is een stuk minder frustrerend dan z’n grote broers.

In Amerika heet deze game Final Fantasy Mystic Quest. Om het helemaal onbegrijpelijk te maken: er is ook een Mystic Quest voor de Game Boy, maar dat is de voorganger van Secret of Mana.

Aan de naamgeving merk je dat al deze spellen familie zijn van elkaar. Ze komen dan ook allemaal uit de stal van het onvermijdelijke Square.

Binnenkort: RPG’s die (helaas) in Japan zijn gebleven

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.